خبرهامطالب عمومی

نامه‌ هایی برای تمام فصول ۴

یادداشت روز دوشنبه صفحه اخر شرق “دکتر بابک زمانی”

۴-اشتغال

همگان متفق القولند که بخش مهمی از طبیبان در کشور ما بیکارند، اما در این میان نکاتی وجود دارد؛ مهم‌ترین نکته این‌که علی‌رغم بی‌کاری بخش قابل توجهی از پزشکان، نسبت پزشک به جمعیت در کشور ما در حدود استانداردهای جهانی است.

معنای این حرف ان است که نظامِ سلامت در کشور ما نمی‌تواند پزشکانی را که براساس معیارهای بین‌المللی برای تحقق کیفیت حیات مدرن، لازم هستند جذب کند! پس موضوع اشتغال در واقع همان موضوع کیفیت سلامت است! نکته دیگر هم بی‌ارتباط با این موضوع نیست،کار پزشکی و سلامت ذاتاً چنین است که اشتغال در آن نمی‌تواند هدف غایی باشد.

بسیاری از اشتغال‌ها در کار پزشکی می‌توانند کاذب یا حتی مضر باشند. داشتن یک فوق تخصص در شهری که اساساً بیماری‌های مربوط به آن فوقِ تخصص، وفور لازم را ندارند می‌تواند یک اشتغال کاذب یا حتی ممکن است مضر باشد! به‌خصوص اگر تعرفه لازم برای دیدن بیمارانِ بسیار کم اما با دقت زیاد، از پیش اندیشیده نشده باشد..

در بسیاری از بخش‌های سلامت همه به نوعی با کار سطح پایین‌تر عادت کرده‌اند و به‌همین دلیل نیاز به افراد جدید به چشم نمی‌آید، در بسیاری از بیمارستان‌های آموزشی بسیاری از استانداردهای رایج در بخش خصوصی همین کشور هم رعایت نمی‌شود. دانشگاه‌های علوم پزشکی که قاعدتاً باید متولی سلامت و اشتغال در تمام کشور یا حداقل حیطه مورد مسوولیت خود باشند، وظایف خود را تنها به گردش امور در بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های خود محدود کرده‌اند. در مورد این‌که پزشکان در همان شهر در مطب‌ها و کلینیک‌های خود چه می‌کنند تنها نظارتی کمّی و صوری بر مجوزها و دریافت‌ها اعمال می‌کنند.

بی‌تردید اگر در تمام بیمارستان‌های آموزشی و خصوصی، آخرین استانداردهای کار پزشکی رعایت شود در خواهیم یافت که استانداردهای بین‌المللی برای تعداد مورد نیاز طبیب و نسبت استاد و دستیار، از سر اتفاق و از آسمان نیامده‌اند و ما خیلی هم آدم‌های زرنگی نیستیم که یک نفره کار چند نفر را انجام دهیم، چنین کیفیاتی نیازمند انسان‌های بیش‌تری است.

در یک کلام باید گفت بهبود اشتغال در نظام سلامت در گرو افزایش کیفیت سلامت است! بهبودکیفیت مستلزم ترجیح کار جمعی بر کار فردی کار منظم و ثبت شده بر کار فی‌البداهه و کار نظارت شده بر کار بی‌نظارت است، که همه‌وهمه مستلزم افراد بیشتری است. بنابراین مراکز آموزشی باید درهای خود را بر فارغ التحصیلانشان بگشایند راهروهایشان را که بعد از ظهرها خاک می‌خورند فعال کنند. با همین وضعیت فعلی هم بسیاری از فارغ التحصیلان ترجیح می‌دهند با همین تعرفه‌های موجود و با همین راه‌روهای نه چندان زیبا هم‌چنان در مراکز آموزشی و پیرامون اساتیدشان مشغول باشند، چه برسد به این‌که با همت وزارت، امکان کار علمی وآموزشی در محیطی علمی‌تر، زیباتر و با درآمدی اطمینان بخش‌تر فراهم آید! مگر سال‌ها پیش و در زمان ادغام وزارت بهداشت با دانشکده‌های پزشکی بخش‌های آموزشی ما در سودای نوعی طب ملی که همه پزشکان در استخدام دولت باشند قربانی نشدند؟

حالا کار به جایی رسید که بهترین و برگزیده‌ترین متخصصین ما هم تنها تا زمان انجام طرح مورد نیازند؟ از آن به بعد باید خود گلیم‌شان را از آب درآورند؟

و این هم مهم نیست که آن گلیم را از آب کشور خود دربیاورند یا از آب کشور کانادا؟ دانشکده‌ها با همان هیئت علمی ده‌ها سال پیش که ما آدم‌های عادی را می‌گرفتند تنها دنبال آدم‌های استثنایی! می‌گردند؟

آدم استثنایی را باید ساخت یا یافت؟ اگر دانشگاه قرار نیست انسان بسازد پس به چه کار می‌آید؟ هزاران آدم استثنایی ایرانی در آن‌سوی مرزها هستند، همان‌هایی که جذب نظام‌های سلامت ما نشدند. این‌که‌ آن‌ها عادی بودند یا استثنایی و این‌که چه کسی این تقسیم‌بندی را باب کرد، اصلا مهم نیست مهم آن است که اکنون نه استثنایی‌اند نه معمولی؛ اساتیدی برجسته و دانشمند هستند که در محیطی مناسب رشد کردند. اگر روز روشن و شب تاریک است، هر کار تخصصی‌ای با کیفیت بالاتر مستلزم افراد بیشتری است و هر تکنولوژی جدیدی که هرروز وارد می‌شود مستلزم اشتغال افراد بیشتر و متنوع‌تری است.

تعداد دستیاران و اخیراً رشته‌های فلوشیپ بعد از طی مراحل تکاملی‌شان لایِ پرونده‌ها و کاغذها به‌سرعت افزایش می‎یابند اما تعداد هیئت علمی با همان حقوق اندک مثل تعداد صخره‌های دماوند تنها براساس قوانین زمین‌شناسی تغییر می‌کند. در طب خصوصی هم افراد بیشتر کیفیت بهتر می‌آفرینند. دستیار غیرآموزشی در همه جای دنیا امکان مناسبی است برای استفاده از پزشکان عمومی در ارتقاء کیفیت درمان و حتی تحقیق.

کاری که دستیاران غیرآموزشی انجام خواهند داد قطعاً از هر کاری که الان می‌کنند کیفیت بالاتری خواهد داشت و نه تنها آن‌ها را آماده خواهد ساخت که روزی برای تخصص اقدام کنند بلکه امکان اشتغال مستقل آن‌ها را در همان رشته به‌خصوص، در سطحی که فراگرفته‌اند آماده خواهد ساخت. طبق قوانین جاری همه پزشکان عمومی می‌توانند در هریک از رشته های داخلی کار کنند منتها در صورت عوارض باید پاسخگو باشند، طبق قانون برای ویزیت بیماران مبتلا به بیماری های عفونی اطفال اعصاب و… داشتن مدرک تخصص الزامی نیست (پزشکان عمومی بر تابلویشان بدون لفظ تخصص مینویسند “داخلی -اطفال”) اما تبحر و دانایی الزامی است!

همین جا بگویم که این تخصص‌گرایی افراطی رایج با این امتحانات بورد “فکر برتر” که تنها توانایی حافظه را می‌سنجند نه تنها به‌ضرر اشتغال کار می‌کند بلکه به دلیل ماه‌ها مطالعه بی‌ارتباط با عمل، از کفه تبحر در برابر کفه مدرک نیز می‌کاهد و گاه حتی احساس می‌کنید قرار است مدرک توجیهی برای تبحر نداشتن باشد.

مسئله اشتغال در سلامت را نباید به اشتغال پزشکان محدود کرد، کیفیت مناسب در سلامت مستلزم اشتغال بخش قابل توجهی از فارغ التحصیلان رشته‌های جانبی به‌خصوص پرستاری است. هرکس گذری در بیمارستان‌های اروپا داشته ازمیزان قابل توجه پرستاران و تکنیسین‌هایی که در هر بخش شاغل‌اند تعجب می‎کند. این پرسنل متعدد پزشکان را چون شاخ و برگِ درختان فراگرفته‌اند تا حدی که تصور می‌کنید تیم پزشکی در کشور ما تک درختی بی‌بار و بَر، تنها شامل طبیبان است.

اصلاح همه این‌ها، با اخلاق و عاداتی که همه ما به آن مبتلاییم کاری عظیم است. قطعاً نگارنده به آن حد از فهم رسیده که همه آن‌ها را یک‎شبه و یک‌ساله وحتی چندین ساله از هیچ کس و هیچ وزارتی درخواست نکند. اما مقصود بازهم همان داستان مولانا است و سنگی که هر دم تشنه ای بر اب می انداخت

“برلب جوی بود دیواری بلند- برسر دیوار تشنه درد مند ……تشنه گفت ابا مرا زین دو فایده است ……فایده اول سماع بانگ اب …..فایده دیگر که هرخشتی از این، برکنم آیم سوی ماء معین!

دکتر بابک زمانی از متخصصین مغز و اعصاب ایران که در کنار طبابت گاهی دست به قلم برده و بر اساس تجربیات و خاطرات خود مینویسند از پزشکان برجسته ی پذیرش۲۴ هستند. در پذیرش۲۴ تصمیم گرفتیم این داستان های شیرین و مطالب علمی را با شما به اشتراک بگذاریم…

دریافت نوبت از دکتر بابک زمانی

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

بستن
بستن