بیماریمحتوای سلامتیمعده و گوارش

زخم معده | علل ابتلا، علائم، پیشگیری و درمان

بیماری زخم معده

یکی از بیماری های گوارشی که از گذشته های دور تاکنون مهمان سیستم گوارشی انسان ها بوده و باعث ابتلای خیل عظیمی از انسان ها شده است، بیماری زخم معده می باشد. این بیماری که با درد در ناحیه شکم همراه است و باعث آزردگی خاطر بیمار می شود، معمولا به دو دلیل عمده ایجاد می شود.

یکی از این دلایل که باعث ایجاد زخم در معده می شود، وجود و فعالیت باکتری هلیکوباکتر پیلوری می باشد. این باکتری می تواند با فعالیت خود باعث ایجاد زخم معده شود که یکی از مهم ترین و اصلی ترین دلایل ایجاد زخم معده می باشد.

یکی دیگر از دلایل اصلی و عمده ایجاد بیماری زخم معده، استفاده های طولانی مدت از داروهایی از قبیل آسپیرین که از جمله داروهای غیر استروئیدی و ضد التهابی هستند می باشد.
در این مقاله قصد داریم تا شما را با بیماری زخم معده که یکی از شایع ترین بیماری های گوارشی می باشد آشنا کرده و درباره علل و عوامل ایجاد این بیماری در بدن، روش های تشخیصی، علائم بیماری و راه های درمان آن توضیحاتی را ارائه دهیم.

با ما همراه باشید.

برای درک بهتر این موضوع که بدانیم بیماری زخم معده چگونه بیماری است و چگونه باعث ایجاد زخم در معده و قسمت های ابتدایی روده باریک (دوازدهه یا اثنی عشر) می شود، بهتر است ابتدا فیزیولوژی و عملکرد معده را مروری کوتاه داشته باشیم.
معده یکی از قسمت های اصلی و اساسی در سیستم گوارشی بدن انسان می باشد که بعد از مری قرار دارد و به عنوان جایگاه اصلی هضم غذا شناخته می شود.

در معده، شیره معده که همان آنزیم ها و برخی مواد دیگر که برای تجزیه مواد غذایی ضروری می باشند، به همراه اسید معده که همان اسیدکلریدریک یا HCL می باشد توسط سلول های اصلی و حاشیه ای موجود در دیواره معده ترشح می شوند و این عوامل با همکاری یکدیگر باعث هضم غذا می شوند و در نهایت کیموس معده را تشکیل می دهند که از طریق دریچه پیلور به سمت دوازدهه به حرکت در می آید.

شاید در اینجا این سوال برای شما پیش بیاید که مگر اسید کلریدریک به عنوان یک اسید قوی شناخته نمی شود؟ پس چگونه است که خود این اسید باعث ایجاد زخم در معده نمی شود؟

در پاسخ باید بگوییم که عدم تاثیر اسیدکلریدریک روی غشای داخلی معده، برمی گردد به وجود یک لایه ی قلیایی که روی غشای داخلی معده قرار گرفته است. به صورتی که این قلیا با خنثی کردن اسید معده، از ایجاد زخم در معده جلوگیری به عمل می آورد.

پس از اینکه آناتومی و فیزیولوژی معده را به عنوان یکی از اصلی ترین اندام های داخلی در بدن شرح دادیم، حال می خواهیم بدانیم که زخم معده چگونه ایجاد می شود؟

بطور کلی هر عاملی که باعث برهم خوردن تعادل چرخه هضم و گوارش در معده شود، می تواند در ایجاد زخم معده دخیل باشد. همانطوری که در ابتدای مقاله عرض کردیم، بیماری زخم معده دو عامل اصلی دارد:
یکی باکتری هلیکوباکتر پیلوری که به باکتری عامل زخم معده نیز شهرت دارد، و دیگری داروهای غیراستروئیدی ضد التهابی همانند آسپیرین که در اثر استفاده طولانی مدت می توانند باعث ایجاد زخم معده شوند.
این موارد به خودی خود نمی توانند باعث ایجاد زخم معده شوند. مگر اینکه شرایط برای فعالیت آن ها فراهم شود و یا در مورد داروهای غیراستروئیدی ضد التهابی مصرف مکرر و طولانی مدت برای ایجاد بیماری مد نظر است.

مطلب مرتبط:  هر آنچه که باید در مورد رفلاکس معده بدانید

علل زخم معده

در قسمت های قبلی به علل و عوامل ایجاد زخم معده اشاره کردیم. در این قسمت می خواهیم به طور دقیق تری به ارائه جزئیات درباره این عوامل بپردازیم.

باکتری هلیکوباکتر پیلوری

  • باکتری هلیکوباکتر پیلوری، یکی از عوامل اصلی بیماری زخم معده

یکی از اصلی ترین و شایع ترین عوامل ایجاد بیماری زخم معده، باکتری هلیکوباکتر پیلوری است. شاید برایتان عجیب باشد که بدانید این باکتری به عنوان یک فلور طبیعی در داخل معده انسان ها معمولا و در بیشتر موارد حضور دارد.

فلور طبیعی به معنی باکتری ها و سلول هایی هستند که در غشا های داخلی بدن از جمله غشای داخلی معده وجود دارند و در بیشتر موارد این سلول ها و باکتری ها مفید هستند و به بدن آسیبی نمی رسانند.
به عنوان مثال باکتری هایی در دستگاه گوارش وجود دارند که به جذب ویتامین هایی از قبیل ویتامین K و ویتامین B12  کمک می کنند. در حالی که معمولا به بدن آسیبی نمی رسانند. باکتری هلیکوباکتر پیلوری نیز از جمله باکتری هایی است که تا شرایط برای آن فراهم نشده باشد، معمولا قادر به ایجاد زخم در غشای داخل معده و ایجاد زخم معده نخواهد بود.

این باکتری به عنوان فلور طبیعی در نزدیکی دریچه پیلور( دریچه ی اتصال معده به دوازدهه ) وجود داشته و به همین خاطر هم می باشد که به آن هلیکوباکتر پیلوری می گویند چون در واقع فلور طبیعی غشای داخلی معده در نزدیکی پیلور می باشد.

از آن جهت که در قسمت سر این باکتری، شاخک هایی مثل پروانه های هلیکوپتر وجود دارد، به آن هلیکوباکتر می گویند. در صورت فراهم شدن شرایط، باکتری هلیکوباکتر پیلوری از طریق این شاخک ها دیواره معده را سوراخ کرده و باعث ایجاد زخم معده خواهد شد.

داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی

  • داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی

از جمله دیگر عواملی که می توانند با ایجاد زخم در معده باعث ایجاد بیماری زخم معده شوند، استفاده طولانی مدت و مداوم از این قبیل دارو ها از جمله آسپیرین می باشد. آسپیرین از جمله دارو های پرکاربرد در کاهش التهاب ها و عفونت های موجود در بدن می باشد که البته مصرف طولانی مدت و مداوم آن می تواند برای فرد مضر بوده و در ایجاد زخم معده نیز دخالت داشته باشد.

داروی آسپیرین

در اینجا ذکر این نکته خالی از لطف نیست که براساس باور غلطی که بین مردم وجود دارد، آن ها عامل زخم معده و بیماری معده را در خوردن غذاهای پر ادویه و مخصوصا استفاده زیاد از فلفل می دانند. در حالیکه هنوز چنین چیزی به اثبات نرسیده است و خوردن فلفل نه تنها موجب بیماری زخم معده نمی شود، بلکه در کاهش درد های معدوی و افزایش قدرت ماهیچه های معده برای هضم غذا نیز موثر است.

البته این موضوع شامل افرادی که به ادویه جات و فلفل حساسیت غذایی دارند نمی شود. چه بسا ممکن است استفاده بیش از حد از فلفل و ادویه جات در افراد دارای حساسیت ویژه غذایی باعث ایجاد درد شدید در ناحیه معده شده و در بعضی موارد حتی به ایجاد زخم در معده کمک کند.

 

مطلب مرتبط:  داروی پنتوپرازول

علائم زخم معده و اثنی عشر

همان طوری که در پاراگراف های قبلی نیز اشاره کردیم، باکتری عامل زخم معده یا هلیکوباکتر پیلوری، در نزدیکی دریچه پیلور واقع در بین معده و اثنی عشر یا همان دوازدهه( ابتدای روده باریک) قرار دارد و در صورت فراهم شدن شرایط برای فعالیت، این باکتری معمولا می تواند باعث ایجاد زخم در معده و اثنی عشر شود.

پس از ایجاد زخم معده، معمولا درد در ناحیه شکم و زیر دنده ها آغاز می شود بطوری که هر چه پیش تر می رویم، فعالیت باکتری بیشتر و به طبع زخم ایجاد شده وسیع تر و درد آن نیز افزایش خواهد یافت. در صورتی که زخم معده در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود، می توان با بررسی علت ایجاد زخم معده، درمان را آغاز کرده و از گسترش بیماری جلوگیری به عمل آورد.

برای تشخیص عامل زخم معده، پزشک معمولا آزمایشاتی را درخواست می کند که از جمله آن ها می توان به H.pylori antigen stool و همچنین Helicobacter pylori IgM و IgG اشاره کرد.
وجود آنتی ژن هلیکوباکتر پیلوری در مدفوع بیمار، نشان دهنده وجود عفونت فعال در بدن فرد می باشد و فرد باید برای درمان خود، زیر نظر پزشک متخصص گوارش و معده متخصص آنتی بیوتیک درمانی را آغاز کند.

تست های سرولوژی IgM و IgG نیز نشان دهنده فاز حاد یا مزمن بیماری می باشند. به این صورت که اگر فقط IgM مثبت باشد، نشان دهنده فاز حاد بیماری است و فرد دارای عفونت فعال می باشد و اگر فقط IgG مثبت باشد نشان دهنده این است که فرد قبلا و در گذشته زخم معده فعال داشته است. حال اگر هردو مثبت باشند نشان دهنده عفونت مزمن درمان نشده است که باید هرچه سریع تر به پزشک مراجعه شود.

همچنین وجود بیماری زخم معده از طریق آندوسکوپی نیز مشخص خواهد بود. بیماری که با علائم درد شدید شکمی به پزشک مراجعه می کند، به دستور پزشک معمولا باید آندوسکوپی انجام دهد. در نماهای مختلف آندوسکوپی معمولا در صورت وجود زخم در معده و اثنی عشر، در عکس های گرفته شده توسط دستگاه آندوسکوپی کاملا مشخص بوده و پزشک متخصص معده و گوارش با مشاهده این عکس ها می تواند با قطعیت به این نتیجه برسد که بیمار مبتلا به زخم معده می باشد.

علائم زخم معده بدخیم

همان طوری که گفتیم، بیماری زخم معده معمولا خوش خیم می باشد با مصرف یک دوره دارو فرد به بهبودی دست پیدا خواهد کرد. اما ممکن است زخم ایجاد شده در معده و اثنی عشر آن قدر بزرگ شود که باعث ایجاد یک غده سرطانی بدخیم در آن ناحیه شود که باعث ایجاد سرطان معده شود. معمولا با استفاده از یک دوره آنتی بیوتیک که به قرص زخم معده نیز معروف است فرد بهبود پیدا خواهد کرد و مشکلی برای ادامه زندگی نخواهد داشت.

لازم به ذکر است که افرادی که مدت زمان زیادی گرسنه می مانند، معمولا خطر بیشتری آن ها را تهدید می کند و احتمال ابتلای آن ها به زخم معده بسیار بیشتر از سایرین است. زخم معده و مشکلات گوارشی در ناحیه معده و اثنی عشر، می تواند باعث کم خونی نیز بشود.
زیرا در معده ماده ای به اسم فاکتور داخلی معده تولید می شود که با ویتامین B12 موجود در غذا ترکیب شده و آن را از اثر اسید معده محفوظ می دارد تا در نهایت بتواند در بخش انتهایی روده باریک(ایلئوم) جذب سلول های روده ای شود. در صورتی که زخم معده رخ دهد، تولید فاکتورداخلی معده تا حدی متوقف شده و قسمت عظیمی از ویتامین B12 توسط اسید معده از بین خواهد رفت.

مطلب مرتبط:  مسمومیت غذایی | انواع، علائم، پیشگیری و راه های درمان

درمان زخم معده

درمان زخم معده با توجه به عامل ایجاد زخم معده می تواند متفاوت باشد. درصورتی که عامل ایجاد زخم معده، باکتری هلیکوباکتر پیلوری باشد، پزشک آنتی بیوتیک درمانی را آغاز خواهد کرد تا با از بین بردن و کاهش تعداد باکتری های موجود در معده، از گسترش بیماری جلوگیری به عمل آورد.

علاوه بر آنتی بیوتیک درمانی که مختص بیماری زخم معده به دلیل وجود و فعالیت باکتری هلیکوباکتر پیلوری می باشد، معمولا پزشکان متخصص معده برای درمان بیماری زخم معده که به دلایل دیگر ایجاد شده است، راه ها و درمان های مختلفی را پیشنهاد می کنند که عمل به دستورات پزشک متخصص برای درمان و بهبودی کامل بیماری زخم معده کاملا مهم و ضروری می باشد و معمولا بعد از یک دوره استفاده از دارو های توصیه شده از طرف پزشک، بیمار تا حد زیادی بهبودی خود را به دست خواهد آورد. بطور کلی می توان گفت که بیماری زخم معده از دسته بیماری هایی است که اگر زود تشخیص داده شود و درمان آن آغاز شود، معمولا به سادگی درمان می شود.

در پاراگراف قبلی درباره درمان زخم معده صحبت کردیم و گفتیم که هرچه در مراحل ابتدایی تر بیماری زخم معده تشخیص داده شود، درمانش نیز آسان تر خواهد بود. معمولا بیماری زخم معده در بیشتر موارد خوش خیم بوده و به راحتی درمان می شود.
البته در مواردی نادر ممکن است زخم معده به سمت ایجاد سرطان در بدن فرد به پیش برود و باعث ایجاد سرطان معده شود که معمولا نادر می باشد و در مواردی که به درمان خود بی اهمیت بوده اند، این مورد اتفاق خواهد افتاد.

 

در این مقاله در ابتدا سعی شد تا شما را با فیزیولوژی و عملکرد معده آشنا سازیم و درباره نحوه هضم غذا و تولید کیموس معده توضیحاتی را ارائه دهیم. در ادامه وارد بحث زخم معده شدیم و سعی کردیم علل و عوامل ایجاد زخم معده را برای شما شرح دهیم.
در این میان به دو مورد از مهم ترین و اصلی ترین عوامل ایجاد زخم معده اشاره کردیم و درباره هرکدام به ارائه توضیحاتی پرداختیم. همچنین به علائم زخم معده و اثنی عشر اشاراتی داشتیم و درباره تشخیص وجود زخم معده و تشخیص عوامل ایجاد کننده آن به گفت و گو پرداختیم. در آخر نیز به راه های درمانی زخم معده اشاره کردیم. امیدواریم این مقاله مورد پسند شما واقع شده باشد.

شما عزیزان می‌توانید، در صورت داشتن هرگونه سوالی درباره زخم معده و درمان آن، در قسمت نظرات برای ما بنویسید. پزشکان متخصص معده و گوارش پذیرش ۲۴، به آنها در سریعترین زمان ممکن پاسخ می‌دهند.
  • لطفا اگر این مقاله برای شما کاربردی بود، برای دوستان خود ارسال کنید. تا با کمک یکدیگر جامعه ای سالم تر داشته باشیم.

 

  •  وب سایت یا اپلیکیشن پذیرش۲۴، این امکان را برای شما فراهم کرده است تا به صورت غیر حضوری و آنلاین، متنی یا تلفنی از پزشکان متخصص، مشاوره آنلاین معده و گوارش بگیرید و از ایشان برای زخم معده خود یا اطرافیانتان راه درمان بخواهید.

 

 

تیم تولید محتوای پزشکی و سلامتی پذیرش24

تیم تحریریه پذیرش24 متشکل از پزشکان متخصص و پرستاران دارای مجوز، مترجمان و نویسندگان با تجربه در حوزه تولید محتوای پزشکی و سلامتی تمام تلاش خود را در جهت اطلاع رسانی و آگاهی سازی کامل و جامع در خصوص داروها، بیماری‌ها و سایر اطلاعات سلامتی برای استفاده عمومی کاربران پذیرش24 از منابع معتبر علمی به کار می‌بندد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

دکمه بازگشت به بالا