بیماریغدد و دیابتمحتوای سلامتی

تیروئید | پرکاری، کم کاری، علائم و راه های پیشگیری و درمان

بیماری تیروئید از جمله بیماری های ارثی و اکتسابی است، که همه افراد و در هر گروه سنی، ممکن است در معرض این بیماری قرار گیرند، از انواع این بیماری: کم کاری و پرکاری تیروئید است. 

تیروئید

غده تیروئید در جلوی گردن و اطراف نای قرار دارد، شکل این غده شبیه به پروانه است که بدن آن در وسط و بالهای آن به اطراف گسترش یافته اند. تیروئید یکی از غده های مهم بدن است که وظیفه کنترل متابولیسم ها را بر عهده دارد. در فرایند متابولیسم، مواد غذایی وارد شده به بدن تبدیل به انرژی می شوند.

انرژی حاصل از متابولیسم، برای عملکرد صحیح بدن لازم می باشد به طوری که تامین انرژی تمام سیستم های بدن را انجام می دهد تا اندام های بدن وظایف خود را به درستی انجام دهند. کنترل متابولیسم از طریق تیروئید با استفاده از هورمون تیروکسین که حاوی ۴ اتم یدید و هورمون تری یدوتیرونین، حاوی ۳ اتم یدید، صورت می گیرد.

این دو هورمون به وسیله تیروئید تولید میشوند و میزان انرژی دریافتی سلول های بدن را تنظیم می کنند. اگر تیروئید عملکرد صحیحی داشته باشد و بین هورمون ها تعادل برقرار باشد، متابولیسم بدن شما به درستی کار می کند.

Advertisement

کنترل عملکرد تیروئید در جریان خون به وسیله غده هیپوفیز واقع در مرکز جمجمه، که در زیر مغز قرار دارد، انجام می شود. اگر میزان این هورمون از سطح مورد نیاز بالاتر یا پایین تر برود، غده هیپوفیز مقدار آن را تنظیم می کند. در این زمان هورمون تنظیم کننده تیروئید که TSH، نام دارد به تیروئید ارسال شده و پیام هایی برای تنظیم میزان مورد نیاز آن را، مخابره می کند تا تعادل و حالت طبیعی بدن را برگرداند.

پرکاری تیروئید

وقتی تولید تیروئید توسط هورمون تیروئید، بیش از اندازه مورد نیاز بدن باشد، بیماری پرکاری تیروئید در بدن اتفاق می افتد. به دلیل تولید مقدار زیادی از این هورمون بدن مجبور است که به سرعت انرژی حاصل از متابولیسم را مصرف نماید که در این صورت فرد احساس خستگی فراوان می کند. در این حالت، افزایش ضربان قلب، کاهش وزن و ضعف اعصاب، جز علائم غالب به حساب می آیند.

کم کاری تیروئید

تولید تیروئید به میزان کمتر از حد مورد نیاز بدن توسط هورمون تیروئید، باعث ایجاد بیماری کم کاری تیروئید می شود. افرادی که دچار کم کاری تیروئید هستند دائم احساس خستگی دارند، نسبت به دمای سرد کم تحمل هستند و دچار افزایش وزن می شوند.

اختلالات کم کاری و پر کاری تیروئید، ممکن است در اثر عوامل مختلفی در افراد به وجود بیاید که یکی از آن عوامل، ارثی بودن این بیماری است. 

آزمایش تیروئید

تمام افراد سالم هم باید برای چک کردن میزان تیروئید خود آزمایش های مرتبی را انجام دهند تا از سلامت و عملکرد، این غده اطمینان حاصل کنند. افرادی که مبتلا به بیماری دیابت، مخصوصا دیابت نوع یک هستند، به دلیل اینکه بیشتر در معرض خطر این بیماری می باشند، باید پس از تشخیص بیماری دیابت، هر سال آزمایش تیروئید بدهند. ولی افراد مبتلا به دیابت نوع دو در صورت توصیه پزشک باید آزمایش را انجام دهند.

مطلب مرتبط
داروی متی مازول | کاربرد ، مقدار و روش مصرف ، عوارض جانبی و میزان مصرف | Methimazole

علائم پرکاری تیروئید

افرادی که مبتلا به بیماری پرکاری تیروئید هستند، علائمی از جمله: عصبی شدن، استرس و اضطراب، تحریک پذیری، بی خوابی، کاهش وزن، ضعف و لرزش اعضای بدن، گواتر یا بزرگ شدن غده تیروئید، احساس گرمای فراوان، قاعدگی های نامنظم و یا توقف قاعدگی در زنان و همچنین سوزش چشم یا مشکلات بینایی، را تجربه می کنند.

علائم کم کاری تیروئید

کم کاری تیروئید نیز دارای علائم مشخصی می باشد، از جمله این علائم: افزایش وزن بدن، احساس خستگی، فراموشی، قاعدگی های مکرر و با شدت فراوان در زنان مبتلا به کم کاری تیروئید، صدای بم و خشن، رشد موهای درشت و ضخیم و احساس سردی در دمای بدن، می باشد.

راه های پیشگیری از کم کاری و پرکاری تیروئید

با توجه به اینکه بیماری های کم کاری و پرکاری تیروئید علاوه بر رفتارهای خود فرد می تواند زمینه ی ارثی هم داشته باشد، ولی یک بیماری قابل پیشگیری است که به راحتی قابل کنترل است. استفاده از مواد مغذی از جمله، مواد غذایی حاوی روی و سلنیوم، در کنترل فعالیت این غده ما بسیار اهمیت دارد. علاوه بر این رعایت کردن یک رژیم غذایی مناسب به تعادل در میزان تیروئید بدن کمک می کند.

افرادی که دچار پرکاری یا کم کاری تیروئید می شوند در اسرع وقت باید به پزشک متخصص مراجعه کنند تا پروسه درمان آنها آغاز گردد و با مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک بتوانند به زودی در تعادل ترشح این هورمون تعادل ایجاد کنند.

خوشبختانه ، خوردن مواد مغذی مناسب و مصرف داروها ممکن است به کاهش علائم و بهبود عملکرد تیروئید کمک کند. مواد مغذی مفید برای این غده، ید ، سلنیوم و روی هستند. پیروی از یک رژیم غذایی مناسب می تواند علائم شما را به حداقل برساند و به شما در حفظ وزن سالم کمک کند.

مواد غذایی که به بهبود عملکرد غده تیروئید کمک می کنند:

  • از جمله مواد غذایی که می تواند در تعادل فعالیت غده تیروئید به ما کمک کند استفاده از جلبک های دریایی است، که سرشار از ریزمغذی ید هستند، و برای جبران کم کاری آن بسیار مفید می باشند.
  • آجیل ها نیز از جمله مواد خوراکی هستند که با داشتن ریزمغذی سلنیوم در جهت تعادل ترشح غده تیروئید، بسیار اهمیت دارند. از جمله این آجیل ها: فندق، آجیل برزیلی و غیره می باشد.
  • از سایر غذاهای مفید در جهت تنظیم تعادل تولید این هورمون، ماست منجمد شده، استفاده از تخم مرغ تازه و همچنین ماهی پخته شده می باشد.
  • علاوه بر موارد فوق، برای حفظ سلامتی و تعادل غده تیروئید، استفاده از ید به میزان کافی ضروری می باشد، همچنین فراهم کردن میزان لازم ویتامین های A و D و ریزمغذی های روی و سلنیوم بسیار حائز اهمیت است.

تشخیص تیروئید

اگر احساس می کنید که دارای علائم بیماری های کم کاری یا پرکاری تیروئید هستید حتما جهت معاینه به پزشک مراجعه کرده و وضعیت خود را شرح دهید. از قطعی ترین روش ها برای تشخیص این بیماری، آزمایش خون است که در آن، میزان هورمون های تیروئید در خون اندازه گیری شده و نوع بیماری شما مشخص می شود. در این آزمایش خون از طریق ورید گرفته می شود.

مطلب مرتبط
دلایل عرق کف دست و پا و راهکارهای درمان آن

پزشک متخصص ممکن است از چند آزمایش برای تشخیص تیروئید استفاده کند، که این آزمایش ها شامل: آزمایش های TSH، T4 و T3 می باشند، این آزمایش ها به طور دقیق عملکرد غده تیروئید شما را نشان می دهند. اگر در نتایج آزمایشات، میزان TSH، بالا باشد و میزان T4 پایین تر از حد تعادل باشد، فرد مبتلا به کم کاری تیروئید است.

در چه سنی بیماری تیروئید شایع می شود؟

بیماری تیروئید یک بیماری ارثی و اکتسابی است که می تواند در هر سنی برای مردان یا زنان پیش بیاید. با توجه به نوع تغذیه و فعالیت های بدنی افراد ممکن است در سنین مختلف به این بیماری مبتلا شوند. اما طبق شواهد به دست آمده، این بیماری یکی از بیماری های شایع در زنان ۲۰ تا ۳۰ سال می باشد. در این سن معمولا خانم ها دچار کم کاری تیروئید می شوند،که باید جهت کنترل وضعیت خود به صورت سالانه تیروئید خود را چک کنند.

درمان کم کاری تیروئید با استفاده از دارو

افرادی که دچار کم کاری تیروئید هستند باید به صورت روزانه از داروی Levo-T, Synthroid، که یک هورمون مصنوعی به نام تیروئید لووتیروکسین است، استفاده نمایند. این دارو حتما باید توسط پزشک متخصص تجویز شود تا میزان دوز مورد نیاز و طول دوره مصرف به درستی رعایت گردد. استفاده از این دارو کمبود ترشح هورمون را جبران می کند و باعث تنظیم ترشح تیروئید می شود.

تیروئید

درمان غده تیروئید

  • برای درمان پرکاری تیروئید، رفتار شما بسیار کمک کننده است، این رفتار شامل: عدم مصرف مواد غذایی که برای بیماری شما مضر است و همچنین، انجام فعالیت هایی که می تواند به کاهش تیروئید کمک کند، می باشد.
  • استفاده از ید رادیواکتیو: استفاده از ید رادیواکتیو به صورت خوراکی، باعث جذب این ید توسط غده تیروئید می شود که به کوچکتر شدن غده تیروئید کمک می کند.
  • راه های دیگری که در درمان پرکاری تیروئید مفید هستند، عبارتند از: استفاده از داروهای ضد تیروئید، استفاده از مسدود کننده های بتا و همچنین جراحی غده تیروئید که تیروئیدکتومی نام دارد.

افراد مبتلا به بیماری تیروئید باید جهت معاینه به متخصص غدد درون ریز مراجعه نمایند و اطمینان داشته باشند که بیماری کم کاری و پرکاری تیروئید هر دو قابل درمان هستند. استفاده دارو های مکمل، ید رادیو اکتیو، و عمل جراحی از درمان اختصاصی برای درمان بیماری تیروئید می باشد.

داروهای مورد استفاده برای درمان تیروئید

نکته قابل توجه در درمان بیماری تیروئید و استفاده از دارو ها این است که، دارو حتما باید با تجویز پزشک مصرف شود زیرا مصرف خودسرانه دارو ممکن است به وخیم شدن مریضی شما منجر شود. برای درمان پرکاری  از داروی تیونامید استفاده می شود، که تولید هورمون های اضافی غده تیروئید را متوقف می کند.

داروهای دیگر از جمله: کاربی مازول و پروپیل تیوراسیل نیز مورد استفاده قرار می گیرند. دوره مصرف داروها معمولا یک تا دو ماه می باشد. استفاده از داروی مسدود کننده بتا نیز در درمان بیماری تیروئید مفید است.

با کنترل شدن و تنظیم میزان ترشح این هورمون، پزشک متخصص دوز داروی شما را کاهش می دهد تا فعالیت غده تیروئید به تعادل لازم و کافی برسد سپس مصرف دارو را قطع می کند.

درمان بیماری پرکاری تیروئید با استفاده از ید رادیواکتیو

درمان با ید رادیو اکتیو یک نوع درمان رادیوتراپی است که در جهت درمان پرکاری تیروئید به کار برده می شود. از روش های موثر در درمان پرکاری این غده به شمار می آید. برای انجام دادن این نوع درمان پزشک به شما یک کپسول حاوی ید رادیواکتیو می دهد که به صورت نوشیدنی استفاده شده و جذب غده تیروئید می شود. معمولا یک پک از آن برای درمان کافی می باشد.

مطلب مرتبط
اطلاعات جامع در مورد داغ شدن کف پا در بارداری که لازم است بدانید

درمان با ید رادیواکتیو ممکن است بعد از چند هفته یا حتی چند ماه به نتیجه برسد، به همین دلیل همزمان از داروهای کاربی مازول یا پروپیل تیوراسیل با مجوز پزشک، باید استفاده شود.

برای جلوگیری از انتقال اشعه ید به دیگران، بعد از انجام این درمان باید به نکات زیر توجه شود:

  • چند روز تا چند هفته با زنان باردار و کودکان ارتباط نداشته باشید.
  • زنانی که از این درمان استفاده کرده اند باید تا ۶ ماه، از بارداری جلوگیری کنند.
  • مردانی که از این درمان استفاده کرده اند تا چهار ماه از پدر شدن بپرهیزند.
  • درمان ید رادیواکتیو برای زنان باردار و همچنین شیرده، و افرادی که در اثر پرکاری تیروئید دچار آسیب چشمی شده اند، مجاز نمی باشد.

عمل جراحی غده تیروئید

بعضی مواقع لازم است که برای درمان پرکاری تیروئید از عمل جراحی استفاده شود و تمام یا بخشی از غده برداشته شود. در صورتی جراحی غده انجام می شود که:

  • فرد به گواتر مبتلا شده و غده تیروئید، متورم و بزرگ شده است.
  • پرکاری غده مشکلاتی را برای بینایی و چشم شما به وجود آورده است.
  • استفاده از دارو نمی تواند برای درمان شما موثر باشد یا بعد از قطع دارو، بیماری برمی گردد.
  • جراحی و برداشتن غده تیروئید، باعث کنترل پرکاری تیروئید می شود.

جراحی تیروئید

افرادی که با جراحی غده تیروئید خود را برمیدارند برای جبران فعالیت ها و تنظیمات متابولیسم بدن باید تا آخر عمر دارو مصرف کنند. داروهایی که برای درمان کم کاری تیروئید استفاده می شود برای این افراد بسیار مفید است.

بهترین رفتار برای تنظیم تیروئید بدن، پیشگیری از به وجود آمدن آن است، که آزمایش های دوره ای در جهت آگاه شدن از وضعیت میزان ترشح غده به شما کمک می کند که در صورت نیاز به درمان، به راحتی بتوانید آن را کنترل کنید. پزشک متخصص غدد می تواند بهترین مشاوره ها را در جهت درمان بیماری به شما ارائه دهد.

غده تیروئید یکی از مهمترین غده های بدن انسان به شمار می رود که با تولید و تنظیم ترشح هورمون های تیروئیدی در تنظیم متابولیسم های بدن نقش اساسی دارد. حال اگر این غده به درستی نتواند فعالیت خود را انجام دهد، بیماری تیروئید به وجود می آید. خستگی در فرد مبتلا از علائم اصلی این بیماری است. برای درمان آن باید به دکتر متخصص غدد مراجعه شود. کم کاری و پرکاری تیروئید با تجویز داروهای مکمل به راحتی درمان می شوند. در صورتی که پر کاری تیروئید با دارو قابل درمان نباشد، روش جراحی و استفاده از ید رادیو اکتیو از درمان های موثر به شمار می آیند.
وب سایت پذیرش۲۴، این امکان را برای شما فراهم کرده است که، به صورت غیر حضوری و آنلاین، متنی یا تلفنی با پزشک متخصص غدد و تیروئید، مورد نظر خود صحبت کنید، و از ایشان برای درمان تیروئید خودیا اطرافیانتان مشاوره بگیرید.

Advertisement

متخصص زنان و زایمان تهران

تیم تولید محتوای پزشکی و سلامتی پذیرش24

تیم تحریریه پذیرش24 متشکل از پزشکان متخصص و پرستاران دارای مجوز، مترجمان و نویسندگان با تجربه در حوزه تولید محتوای پزشکی و سلامتی تمام تلاش خود را در جهت اطلاع رسانی و آگاهی سازی کامل و جامع در خصوص داروها، بیماری‌ها و سایر اطلاعات سلامتی برای استفاده عمومی کاربران پذیرش24 از منابع معتبر علمی به کار می‌بندد.

نوشته های مشابه

guest
0 پرسش و پاسخ
Inline Feedbacks
نمایش همه نظرات
دکمه بازگشت به بالا