کلونوس یا اسپاسم لرزشی چیست؟ +علائم، تشخیص و درمان

کلونوس (Clonus) یا اسپاسم لرزشی بدن یک مشکل عصبی است که منجر به بروز حرکات غیرقابل کنترل، ریتمیک و لرزان در عضلات می‎شود. افرادی‎که کلونوس را تجربه می‎کنند، معمولا از انقباضات مکرر و سریع شکایت می‎کنند. در واقع این وضعیت مانند انقباض گاه‎به‎گاه عضلات (میوکلونوس) نیست.

اگرچه کلونوس عمدتا در اثر آسیب عصبی و کشش بیش‎ازحد عضلات کنترل‎کننده زانو و مچ پا رخ می‎دهد، اما می‎تواند سایر نواحی بدن مانند مچ دست، انگشتان دست، ساق پا، فک و آرنج را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

از نظر پزشکان علت لرزش ماهیچه‎های بدن این مساله است که اعصاب آسیب‎دیده با عدم فرماندهی زمینه شل شدن عضلات را فراهم می‎کنند و در این شرایط عضلات با انقباضات غیرارادی، سفتی و درد واکنش نشان می‎دهند.

عدم درمان به‌موقع می‎تواند منجر به خستگی عضلات در اثر اسپاسم مداوم شود و ممکن است بعدا استفاده از این عضلات را برای فرد دشوار کند. از نظر اغلب بیماران، کلونوس می‎تواند انجام فعالیت‎های روزمره را سخت کند و به‏همین‎دلیل ناتوان‌کننده است. در این مقاله با علل و نحوه درمان آن بیشتر آشنا شوید.

علائم کلونوس چیست؟

علائم کلونوس
علائم کلونوس

ازآنجایی‎که کلونوس نوعی انعکاس یا رفلکس است، ممکن است مدام با انقباضات غیرارادی و ریتمیک عضلات در ناحیه آسیب‎دیده مواجه شوید. معمولا این انقباضات به‎صورت لرزش‎های خفیف تا شدید خود را نشان می‎دهند و به‎مرور باعث احساس گرفتگی، سفتی و درد در ماهیچه‎ها می‎شوند. سایر مشکلات عصبی و عضلانی که ممکن است در کنار کلونوس رخ دهند شامل موارد زیر هستند:

  • رفلکس‎های بیش‎فعال تاندون‎ها
  • بی‎حرکتی مفاصل
  • افزایش تون عضلانی یا هیپرتونیک
  • عبور غیرارادی پاها از روی یکدیگر یا حرکت قیچی

مطمانا تحمل این وضعیت برای شما سخت است و در انجام فعالیت‎های روزانه دچار مشکل می‎شوید. به‎همین‎دلیل، لازم است در اولین فرصت به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. جالب است بدانید که نمونه‎هایی از علائم کلونوس در نوزادان و کودکان نیز مشاهده شده است.

علت بروز کلونوس چیست؟

اگرچه هنوز علت دقیق کلونوس شناخته نشده است، اما پزشکان معتقد هستند که معمولا در اثر اختلال در مسیر الکتریکی اعصاب درگیر در حرکت عضلات به‎دلیل ابتلا به بیماری‎های زیر بروز می‎کند:

  • اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS): یک بیماری عصبی نادر است که کنترل و حرکات ماهیچه‌ای را تحت تأثیر قرار می‌دهد. گاهی به‎عنوان بیماری لو گِریگ (Lou Gehrig) شناخته می‌شود.
  • آسیب مغزی یا نخاعی: مانند ضربه به سر در اثر تصادف که ممکن است به اعصاب مغز یا نخاع آسیب برساند.
  • سندرم سروتونین: یک واکنش بالقوه خطرناک است که در صورت تجمع بیش‎ازحد سروتونین در بدن رخ می‎دهد. اگرچه این تجمع ممکن است به‎دلیل سوءمصرف دارو باشد، اما گاهی در اثر اختلال دارویی رخ می‎دهد.
  • مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس (MS): یک اختلال خودایمنی است که به غلاف محافظ اطراف اعصاب حمله می‎کند. آسیب ناشی از آن سیگنال‎دهی عصبی در مغز را مختل می‎کند.
  • سکته مغزی: معمولا در اثر کاهش اکسیژن‎رسانی یا تجمع خون در مغز بروز می‎کند. اگر سکته مغزی به ناحیه‎ای در مغز که حرکت ماهیچه‎ها را کنترل می‎کند آسیب برساند، ممکن است باعث ایجاد کلونوس شود.
  • تومور مغزی: رشد تومور به نورون‎های حرکتی مغز فشار می‎آورد یا باعث تورم این نواحی می‏شود و ممکن است منجر به بروز کلونوس شود.
  • عفونت‎ها: عفونت‎هایی مانند مننژیت و آنسفالیت در صورت شدید شدن می‎توانند به سلول‎های مغز یا اعصاب آسیب برسانند.
  • بیماری‎های عصبی ارثی مانند پاراپلژی اسپاستیک فامیلی و گروهی از اختلالات ژنتیکی نادر: بر نخاع تأثیر می‎گذارند و باعث از دست دادن تدریجی تون عضلانی و کنترل ماهیچه‎ها می‎شوند.
  • فلج مغزی
  • برخی بیماری‎های متابولیک مانند بیماری کرابه (Krabbe)

در برخی موارد، نارسایی کبد یا کلیه می‎تواند به‎دلیل تجمع مواد زائد در بدن منجر به کلونوس شود. زیرا این تجمع بر عملکرد طبیعی مغز اثر می‏گذارد.

انواع کلونوس یا اسپاسم لرزشی

انواع کلونوس
انواع کلونوس

با توجه به اینکه آسیب عصبی و در نتیجه انقباض غیرارادی و تکراری عضلات در کدام ناحیه از بدن رخ می‎دهد، انواع کلونوس وجود دارد که عبارتند از:

  • کلونوس یا اسپاسم لرزشی پا
  • کلونوس مچ پا
  • کلونوس مچ دست
  • کلونوس انگشتان دست
  • کلونوس آرنج
  • کلونوس زانو
  • کلونوس فک

آیا امکان پیشگیری از بروز کلونوس رفلکس وجود دارد؟

ازآنجایی‎که دلیل قطعی این بیماری مشخص نشده است، نمی‎توان یک راه‎حل دقیق برای پیشگیری از بروز آن ذکر کرد. با این وجود، توصیه می‎کنیم که سبک زندگی خود را تغییر دهید و با مصرف مواد غذایی سالم و شروع فعالیت بدنی مانع از بروز آسیب عصبی به بدن خود شوید. کنترل استرس روزانه نیز اهمیت زیادی دارد.

در عین حال، درمان به‎موقع بیماری‎هایی مانند ام اس، سکته مغزی، بیماری‎های عصبی ارثی، اسکلروز جانبی آمیوتروفیک و غیره می‎تواند از مواجهه با کلونوس جلوگیری کند.

نحوه صحیح تشخیص کلونوس (اسپاسم لرزشی)

ابتدا پزشک معاینه فیزیکی انجام می‎دهد و به مناطقی که بیشترین انقباضات و درد را دارند توجه می‌کند. اگر در مطب انقباض عضلانی داشته باشید، پزشک تعداد و سرعت انقباضات را اندازه می‌گیرد. هم‌چنین ممکن است با ضربه زدن بر روی تاندون مفصل آسیب‌دیده رفلکس کلونوس را ایجاد کند و سپس دست به تخمین بزند.

پزشک شما ممکن است آزمایش‎های خاصی را برای تشخیص قطعی کلونوس و شناسایی بیماری‎های زمینه‎ای موثر تجویز کند. از انواع تست کلونوس می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اسکن ام ار آی (MRI) برای بررسی میزان آسیب به سلول‎ها یا اعصاب
  • آزمایش خون برای کمک به شناسایی بیماری‎های مختلف مرتبط با کلونوس
  • نمونه‎برداری از مایع مغزی نخاعی برای کمک به بررسی آسیب مغزی و نخاعی
  • تست‎های تعادلی برای کمک به ارزیابی میزان هماهنگی اعضای بدن
اسکن ام ار آی (MRI) برای بررسی میزان آسیب به سلول‎ها یا اعصاب
اسکن ام ار آی (MRI) برای بررسی میزان آسیب به سلول‎ها یا اعصاب

انواع روش‎های درمان کلونوس

روند درمان کلونوس شامل ترکیبی از روش‎ها مانند دارودرمانی، تزریق بوتاکس، فیزیوتراپی و حتی جراحی است. در مورد گزینه‏های درمانی زیر با پزشک خود صحبت کنید. زیرا درمان‏های کلونوس را می‏توان به‎صورت آزمون‎و‎خطا پیش برد تا زمانی‎که شما و پزشکتان آنچه را که برای شما مفید است پیدا کنید.

دارودرمانی

داروهای آرام‎بخش و شل‎کننده‎های عضلانی می‎توانند به کاهش علائم کلونوس کمک کنند. پزشکان اغلب این داروها را برای افراد مبتلا به کلونوس خفیف توصیه می‎کنند. مواردی چون:

  • باکلوفن: شل‎کننده عضلات
  • کلونازپام: نوعی آرام‎بخش
  • دیازپام: نوعی آرام‎بخش
  • تیزانیدین: شل‏کننده عضلات است و اغلب زمانی تجویز می‎شود که باکلوفن موثر نباشد.

این نوع داروها می‎توانند باعث خواب‏آلودگی شوند و هنگام مصرف آن‎ها نباید رانندگی کنید. حتما با پزشک خود در مورد تمام مزایا و خطرات آن‌ها صحبت کنید.

انواع تراپی

اگرچه تزریق بوتاکس به طور گسترده به‎عنوان روشی برای کاهش چین‎وچروک‎های پوست شناخته شده است اما در واقع با شل کردن گروه‎های عضلانی اصلی می‎تواند به برخی از افراد مبتلا به کلونوس کمک کند. این روش باید به طور منظم انجام شود زیرا اثرات آن به‎مرور زمان از بین می‎رود.

فیزیوتراپی می‎تواند به تقویت اثرات مفید دارودرمانی کمک کند. فیزیوتراپیست ممکن است از تمرینات خاصی برای افزایش دامنه حرکتی و هم‎چنین کشش عضلات در ناحیه آسیب‎دیده استفاده کند. به‎مرور احتمالا بهبودی در علائم خود خواهید دید.

فیزیوتراپی می‎تواند به تقویت اثرات مفید دارودرمانی در درمان کلونوس کمک کند.
فیزیوتراپی می‎تواند به تقویت اثرات مفید دارودرمانی در درمان کلونوس کمک کند.

برخی از درمانگران ممکن است بستن آتل مچ دست یا مچ پا را برای بیماران توصیه کنند. زیرا آتل می‎تواند ثبات اعضای بدن را بهبود بخشد و خطر بروز آسیب بیشتر را کاهش دهد.

عمل جراحی

درصورتی‎که داروها و فیزیوتراپی کلونوس را تسکین ندهند، جراحی آخرین راه‎حل است. در طول آن جراح بخش‌هایی از گذرگاه‎های عصبی که باعث حرکات غیرطبیعی عضلانی می‌شوند را برش می‎دهد. بدین‎شکل، بخش زیادی از علائم کاهش پیدا می‎کند.

درمان خانگی کلونوس یا اسپاسم لرزشی

اگرچه درمان‎های پزشکی برای بهبود کلونوس مهم هستند، اما درمان‎های خانگی نیز می‎توانند از آن‎ها حمایت کنند. تجربه نشان داده است که استفاده از کمپرس آب گرم یا حمام آب گرم ممکن است درد را تسکین دهد، درحالی‎که استفاده از بسته‎های سرد ممکن است به کاهش اسپاسم کمک کند.

در برخی بیماران ممکن است مصرف مکمل منیزیم یا حمام نمک منیزیم به آرامش عضلات کمک کند. با این حال، افراد باید قبل از مصرف منیزیم با پزشک مشورت کنند، زیرا می‎تواند با سایر داروها تداخل داشته باشد. انجام تمرینات کششی و بستن آتل برای مچ دست و مچ پا نیز ممکن است به افراد خاصی کمک کند.

درمان کلونوس با طب سنتی

متخصصان طب سنتی علاوه‌بر مصرف داروهای گیاهی آرامش‎بخشی مانند بابونه، بیدمشک و گل گاوزبان، روی ماساژدرمانی، طب سوزنی و طب فشاری نیز تاکید دارند. معتقد هستند که طب سوزنی می‎تواند اعصاب آسیب‎دیده را ترمیم و مانع از بروز مشکلات بعدی شود. ماساژدرمانی با روغن‎های ضروری مانند روغن کرچک، کنجد و زیتون نیز در رفع اسپاسم عضلات واقعا موثر است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

مراجعه به پزشک برای درمان کلونوس یا اسپاسم لرزشی
مراجعه به پزشک برای درمان کلونوس یا اسپاسم لرزشی

چشم‎انداز کلی کلونوس به علت زمینه‎ای آن بستگی دارد. در صدمات یا بیماری‎های حاد، کلونوس و اسپاسم عضلانی ممکن است به‎مرور برطرف شود. اما در شرایط عصبی مزمن مانند ام اس، برای کمک به کنترل علائم به درمان‎های طولانی‎مدت نیاز است. گاهی اوقات اگر وضعیت شما پیشرفت کند، مشکلات عضلانی می‎تواند بدتر شود. به‎همین‎دلیل، مداخله زودهنگام برای درمان مناسب و مراقبت‌های بعدی حیاتی است.

درصورتی‌که شرایط مراجعه حضوری را ندارید، توصیه می‌کنیم از خدمات دکتر مغز و اعصاب آنلاین پذیرش۲۴ استفاده کنید. مشکلات خود را مطرح‌ کرده و از مشاوره آنلاین بهترین پزشک متخصص مغز و اعصاب برای درمان استفاده کنید.

پاسخ به سوالات متداول در زمینه کلونوس (اسپاسم لرزشی)

در این بخش می‌توانید پاسخ تعدادی از ابهامات ذهنی خود را بیابید.

کلونوس یا اسپاسم لرزشی به چه معناست؟

کلونوس یک بیماری عصبی است که بر سلول‎های عصبی که حرکات ماهیچه‎ای را کنترل می‎کنند تأثیر می‎گذارد. در نتیجه آسیب به اعصاب باعث انقباضات یا اسپاسم غیرارادی عضلات می‎شود.

کلونوس در کجا ایجاد می‎شود؟

اگرچه انقباضات عضلانی را می‎توان در سراسر بدن مشاهده کرد، اما بیشتر در ناحیه عضلات زانو (دو سر، سه سر و کشکک) و مچ پا دیده می‎شود.

تفاوت بین کلونوس و میوکلونوس چیست؟

در واقع کلونوس انقباض ریتمیک و غیرارادی عضلات است و میوکلونوس به انقباضات غیرارادی مختصر و ناگهانی عضلات اشاره دارد.

برای درمان کلونوس باید به چه متخصصی مراجعه کرد؟

برای درمان این مشکل عصبی باید به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.

۵/۵ (۱ نظر)

منبع: https://www.paziresh24.com/blog/

منبع
webmd.comverywellhealth.commedicalnewstoday.comhealthline.com

تیم تولید محتوای پزشکی و سلامتی پذیرش۲۴

تیم تحریریه پذیرش۲۴ متشکل از پزشکان متخصص و پرستاران دارای مجوز، مترجمان و نویسندگان با تجربه در حوزه تولید محتوای پزشکی و سلامتی تمام تلاش خود را در جهت اطلاع رسانی و آگاهی سازی کامل و جامع در خصوص داروها، بیماری‌ها و سایر اطلاعات سلامتی برای استفاده عمومی کاربران پذیرش۲۴ از منابع معتبر علمی به کار می‌بندد.
guest
0 پرسش و پاسخ
Inline Feedbacks
نمایش همه نظرات
دکمه بازگشت به بالا